Visweetjes
Leuke weetjes die van pas kunnen komen tijdens een quiz!
Scamba of gampi?

Iedereen kent ze, maar weinigen weten het verschil : is het nu een scampi of een gamba?
Wereldwijd bestaan er zo’n 3000 verschillende garnaalsoorten, waarvan een 60-tal worden aangeboden voor de menselijke consumptie.
In het Engels maakt men (taalkundig gezien) een onderscheid in grootte: de kleintjes noemt men shrimps, en alle grote garnalen zijn prawns.
In België daarentegen hebben we buiten garnalen (de kleine soorten, waartussen we nog onderscheid maken in Noordzeegarnalen, steurgarnalen, roze garnalen, enzovoort, maar dat is een ander verhaal), rivierkreeftjes en langoustines, en ook nog eens de scampi en de gamba, twee gelijkaardige lekkernijen die het meest met elkaar verward worden.
Kortweg kunnen we stellen dat het verschil hem zit in de kop. In België is het zo dat alle grote garnalen zonder kop (in diepvries) scampi genoemd worden en allen met kop, noemt men gamba. Maar het al dan niet hebben van een kop heeft dan ook een reden (hierover later meer).
Er wordt ook een onderscheid gemaakt tussen het feit of de garnalen gekweekt of gevangen worden in zoet water of in zeewater. "Onze scampi" zijn doorgaans gekweekte zoetwatergarnalen en gamba's zijn steeds zeewatergarnalen. Deze laatste kunnen zowel wild als gekweekt zijn.

 

Scampi      

              
Over deze benaming bestaat veel verwarring. Ook verkopen niet alle landen de scampi zoals wij ze kennen. De scampi worden meestal in het Verre Oosten (Vietnam, Bangladesh) gekweekt en daarom in sommige landen niet ingevoerd om hun eigen markt te beschermen.
Het Italiaanse woord ‘scampi’ betekent eigenlijk gewoon ‘garnalen’ (scampo in het enkelvoud), en is dus al een meervoud, maar men mag ook ‘scampi's’ zeggen in het Nederlands.
Wat wij scampi noemen, zijn reuzengarnalen die worden gekweekt in zoetwater. Vanwege de verre reis die ze moeten afleggen, zijn ze in principe dus enkel diepgevroren te verkrijgen. Deze Macrobrachium Rosenbergii in het Latijn,  heeft zeer fijne en lange scharen, die echter quasi niemand van ons ooit zal zien! Wegens problemen bij het transport worden deze scharen en de kop eraf gehaald, en blijft enkel de staart over. Macrobrachium zelf betekent echter ‘met grote armen’.
 
 

Gamba's              

 

Tijgergarnalen (tiger prawns in het Engels) of gamba’s die hun oorsprong vinden in de mediterrane en Afrikaanse wateren (maar overigens ook elders gekweekt kunnen worden), herkent men gemakkelijk aan de dwarsstrepen (vandaar de vergelijking met een tijger) op het pantser van de rauwe garnaal. Bovenop de kop staat een scherpe naar voor wijzende stekel en de twee fijne naar benedenwijzende voelsprieten.
Zijn Latijnse benaming is Penaeus Monodon, wat betekent ‘garnaal met één tand’ (de stekel).
Een grote gamba kan tot zo’n 250 gram per stuk wegen.
Ook deze zoutwater reuzengarnalen worden meestal diepgevroren te koop aangeboden. In Mediterrane landen kan men deze wel vers verkrijgen. Bij deze garnalen laat men de kop er echter aan.

 

Er bestaan meerdere soorten zeewatergarnalen die in België verkocht worden als gamba's. Buiten de Penaeus Monodon, welke ook de grootste is en die dus tijgergarnaal wordt genoemd (naar de zwart-gele streepjes op zijn lichaam) onderscheidt men ook nog de Litopenaeus Vanamei. Deze is iets kleiner en wordt ook witpootgarnaal genoemd. Hij ziet er hetzelfde uit als de tijgergarnaal, maar dan zonder gekleurde streepjes.

Ook heeft men nog de Penaeus Brasilienis of Subtilis, maar deze is nog kleiner is minder makkelijk hier te verkrijgen.
 

De kwaliteit van deze garnalen hangt er van af of ze gekweekt werden of dat het wilde exemplaren zijn. Vooral de bodem waar ze leven en de voeding spelen een grote rol.


Commerciële info

 

Op de verpakking is het verplicht om de Latijnse benaming te vermelden, wat veel verwarring kan uitsluiten.

 Bovendien kunnen we ook  kunnen we ook enkele afkortingen en termen aantreffen :


• HOSO (Head On Shell On): deze zijn nog volledig met kop en schaal      

 

• P&D    (Peeled & Deveined): rauw en gepeld, zonder darm en staart, maar met kop.

 

• EP (Easy Peel): niet gepeld, maar zonder kop en darmkanaal (rug is dus opengesneden wat het pellen vergemakkelijkt)

 

• BP (BodyPeel): met kop en staartpunt, maar het lichaam is gepeld en het darmkanaal is verwijderd 

 

• Real count: het gewicht voordat de ijslaag aangebracht werd. Bevroren garnalen worden soms beschermd door een dun ijslaagje, dat gemiddeld 10% van het totale gewicht kan uitmaken. Dat beïnvloedt natuurlijk het werkelijke gewicht bij aankoop. Bij real count krijg je effectief het gewicht garnalen (bruto, dus met pel) dat op de verpakking staat.

 

• Frozen count: het gewicht mét het aangehechte ijslaagje. Het effectieve (ontdooide) gewicht zal dus ongeveer 10% lager zijn.

 

De weergave van de grootte op de diepvriesverpakking is vaak een bron van verwarring.
Deze aanduiding betekent meestal het aantal stuks per Engelse pound (454 gr), bruto gewicht. Hoe lager het aantal per pound, hoe duurder het product want hoe groter de garnaal.
Ruwweg kun je dus stellen dat bij de aanduiding 16/20 er 32 tot 40 stuks per kilo aanwezig zijn.

 

Laatst bekeken recepten